Bạn có biết hành tinh của chúng ta đang đối mặt với một mối đe dọa thầm lặng nhưng có sức tàn phá khủng khiếp không? Đó chính là hiện tượng mực nước biển dâng, một hệ quả trực tiếp của biến đổi khí hậu. Hiểu rõ về nó không chỉ là kiến thức khoa học, mà còn là chìa khóa để bảo vệ tương lai của chính chúng ta và các thế hệ sau.

Mực nước biển dâng được hiểu là gì?

Mực nước biển dâng là sự gia tăng chiều cao trung bình của bề mặt đại dương trên Trái Đất. Hãy tưởng tượng đại dương là một chậu nước khổng lồ, và có hai yếu tố chính đang "châm" thêm nước vào chậu này mỗi ngày.

Hiện tượng này xảy ra chủ yếu do hai nguyên nhân liên quan đến tình trạng nóng lên toàn cầu:

Sự giãn nở vì nhiệt của nước biển

Khi nước nóng lên, nó sẽ nở ra. Bạn có thể hình dung việc đun một ấm nước, khi nhiệt độ tăng, nước sẽ chiếm nhiều thể tích hơn. Đại dương cũng vậy, khi hấp thụ hơn 90% lượng nhiệt dư thừa từ biến đổi khí hậu, nước biển ấm lên và giãn nở, làm cho mực nước dâng lên.

Sự tan chảy của băng

Lượng băng khổng lồ ở các vùng cực và trên các dãy núi đang tan chảy với tốc độ chưa từng có. Nước từ các sông băng và đặc biệt là hai dải băng ở Greenland và Nam Cực tan ra, đổ thẳng vào đại dương, giống như việc bạn bỏ thêm đá vào một ly nước đã đầy. Đây chính là hiện tượng băng tan.

Tốc độ dâng của mực nước biển hiện nay là bao nhiêu?

Tốc độ dâng của mực nước biển không chỉ đều đặn mà còn đang tăng tốc. Theo dữ liệu từ các vệ tinh quan trắc, trong phần lớn thế kỷ 20, mực nước biển dâng trung bình khoảng 1,4 mm/năm.

Tuy nhiên, từ năm 2006 đến 2018, con số này đã tăng lên khoảng 3,7 mm/năm và vẫn đang tiếp tục gia tăng.

Con số vài milimet mỗi năm nghe có vẻ nhỏ, nhưng nó là một tín hiệu cực kỳ đáng báo động. Hãy tưởng tượng mỗi năm, nền nhà của bạn lại bị nâng lên một chút.

Sau 10 năm, 20 năm, sự thay đổi đó sẽ trở nên rõ rệt và gây ra những vấn đề nghiêm trọng, đặc biệt là khi kết hợp với các cơn bão và triều cường.

Đồng bằng sông Cửu Long bị ảnh hưởng thế nào?

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) của Việt Nam là một trong những khu vực dễ bị tổn thương nhất trên thế giới trước tác động môi trường của mực nước biển dâng. Với địa hình thấp và bằng phẳng, vùng đất này đang phải đối mặt với những thách thức hiện hữu:

• Ngập lụt ven biển và mất đất: Các khu vực ven biển ngày càng bị ngập sâu và thường xuyên hơn, đặc biệt trong mùa mưa bão và triều cường. Tình trạng sạt lở bờ biển ngày càng nghiêm trọng, làm mất đi diện tích đất ở và đất sản xuất quý giá.
• Nhiễm mặn sâu hơn: Nước biển dâng đẩy mặn xâm nhập sâu hơn vào các con sông và kênh rạch, làm ô nhiễm nguồn nước ngọt và đất nông nghiệp. Điều này hủy hoại các vùng trồng lúa, cây ăn trái và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu người dân.
• Suy giảm đa dạng sinh học: Hệ sinh thái rừng ngập mặn, vốn là lá chắn tự nhiên bảo vệ bờ biển, bị suy thoái. Các loài thủy sản nước ngọt và nước lợ cũng bị ảnh hưởng nặng nề do môi trường sống thay đổi.

>>> Xem nội dung liên quan: Giải mã hiệu ứng nhà kính: Vì sao Trái Đất đang nóng lên từng ngày?

Các giải pháp công trình để ứng phó nước biển dâng?

Để đối phó với thách thức này, các giải pháp công trình và phi công trình đang được nghiên cứu và triển khai, có thể chia thành hai nhóm chính:

Những giải pháp này cần được kết hợp một cách hài hòa và đồng bộ, tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của từng địa phương để mang lại hiệu quả cao nhất.

>>> Khám phá kỹ hơn: Khí nhà kính là gì? Thủ phạm giấu mặt đang đe dọa khí hậu Trái Đất.

Mực nước biển dâng không còn là một dự báo xa xôi mà đã trở thành một thực tại cấp bách. Hãy cùng nhau tìm hiểu sâu hơn và chung tay hành động từ những việc nhỏ nhất để góp phần làm chậm lại quá trình biến đổi khí hậu và bảo vệ những vùng đất ven biển quý giá của chúng ta.

>>> Hiểu rõ hơn về: Hiện tượng băng tan: Dấu chấm hết cho các dòng sông băng vĩnh cửu?