Tủ quần áo của bạn đang đầy ắp, nhưng bạn có biết số phận của những món đồ cũ đi về đâu? Đằng sau ngành công nghiệp hào nhoáng là những núi rác thải thời trang. Khám phá ngay cuộc cách mạng tái chế đang thay đổi tất cả.
Tái chế chất thải thời trang có cơ hội gì không?
Tái chế chất thải thời trang là quá trình biến quần áo cũ hoặc vải vụn từ sản xuất thành sợi mới để dệt vải và tạo ra sản phẩm mới.
Tuy nhiên, con đường này không hề đơn giản, nó chứa đựng cả thách thức và những cơ hội to lớn cho một hành tinh xanh hơn.
Những thách thức chính
- Vải pha trộn (Blended Fabrics): Đây là rào cản lớn nhất. Phần lớn quần áo ngày nay được làm từ vải pha cotton-polyester hoặc các loại sợi khác. Việc tách các loại sợi này ra cũng phức tạp như việc cố "tách" đường và bột ra khỏi một chiếc bánh đã nướng.
- Phụ kiện và hóa chất: Các chi tiết như khóa kéo, cúc áo, kim sa, và các loại thuốc nhuộm, hóa chất hoàn tất trên vải khiến quá trình tái chế vải trở nên khó khăn và tốn kém hơn.
- Hệ thống thu gom: Việc thiếu một hệ thống thu gom và phân loại quần áo cũ quy mô lớn khiến nguồn nguyên liệu đầu vào cho tái chế không ổn định.
Cơ hội rộng mở
- Giảm gánh nặng cho bãi rác: Tái chế giúp chuyển hướng hàng triệu tấn quần áo khỏi các bãi chôn lấp mỗi năm.
- Tiết kiệm tài nguyên: Giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu thô (bông cần rất nhiều nước, polyester làm từ dầu mỏ), tiết kiệm năng lượng và nước.
- Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn: Mở ra các mô hình kinh doanh mới, tạo việc làm trong lĩnh vực thu gom, phân loại và tái chế, hướng tới một nền kinh tế tuần hoàn thực thụ.
Công nghệ tái chế sợi vải tổng hợp và tự nhiên
Công nghệ tái chế sợi vải đã có những bước tiến vượt bậc, mở ra hy vọng cho việc xử lý rác thải thời trang. Về cơ bản, có hai phương pháp chính là tái chế cơ học và tái chế hóa học, áp dụng khác nhau cho từng loại sợi.
Hãy tưởng tượng việc tái chế cơ học giống như xây lại mô hình LEGO bằng cách dùng tay tháo rời các viên gạch. Trong khi đó, tái chế hóa học giống như "nấu chảy" các viên gạch LEGO về lại trạng thái nhựa lỏng ban đầu để đúc thành những viên gạch mới tinh.
| Loại sợi | Phương pháp tái chế | Quy trình và sản phẩm |
| Sợi tự nhiên (Cotton, Len) | Tái chế cơ học (Chủ yếu) | Quần áo được cắt nhỏ, sau đó dùng máy xé thành các sợi thô. Sợi này thường ngắn và yếu hơn nên phải pha trộn với sợi nguyên sinh để dệt thành vải mới, hoặc dùng làm vật liệu cách nhiệt, đệm ghế. |
| Sợi tổng hợp (Polyester, Nylon) | Tái chế cơ học & hóa học | Cơ học: Tương tự tái chế chai nhựa PET, quần áo được cắt, nung chảy và kéo thành sợi polyester mới. Hóa học: Dùng hóa chất để phá vỡ cấu trúc polymer của sợi vải, đưa chúng về lại thành phần hóa học ban đầu (monomer). Từ đó, người ta có thể tạo ra sợi mới có chất lượng gần như tương đương sợi nguyên sinh. |
Công nghệ tái chế hóa học được xem là chìa khóa cho tương lai, đặc biệt là trong việc xử lý vải pha trộn, dù chi phí hiện tại còn khá cao.
>>> Hiểu rõ hơn về: Tái sử dụng vải: nghiên cứu về độ bền của sợi qua nhiều lần dùng
Hướng tới một ngành công nghiệp thời trang tuần hoàn
Tái chế chất thải thời trang chỉ là một phần của bức tranh lớn hơn: ngành công nghiệp thời trang bền vững và tuần hoàn.
Một hệ thống tuần hoàn thực sự không chỉ xử lý rác thải ở cuối vòng đời, mà còn phải thay đổi từ khâu đầu tiên.
Để đạt được điều này, ngành thời trang cần tập trung vào các yếu tố cốt lõi sau:
- Thiết kế để bền vững và tái chế: Các nhà thiết kế cần ưu tiên sử dụng vật liệu đơn chất (100% cotton, 100% polyester) và thiết kế sản phẩm dễ tháo rời (cúc áo, khóa kéo có thể gỡ bỏ) để thuận tiện cho việc tái chế.
- Các mô hình kinh doanh mới: Thay vì chỉ bán sản phẩm, các thương hiệu có thể phát triển dịch vụ cho thuê quần áo, sửa chữa, hoặc các nền tảng mua bán lại đồ cũ để kéo dài vòng đời sản phẩm.
- Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR): Các thương hiệu phải chịu trách nhiệm cho toàn bộ vòng đời sản phẩm của mình, bao gồm cả việc thu hồi và tái chế chúng sau khi người tiêu dùng không còn sử dụng.
- Thay đổi từ người tiêu dùng: Mỗi chúng ta có thể đóng góp bằng cách mua sắm có ý thức, ưu tiên chất lượng hơn số lượng, sửa chữa khi hỏng, và thải bỏ quần áo cũ đúng nơi quy định (quyên góp, gửi tới điểm tái chế).
>>> Đọc để hiểu thêm: Tái sử dụng giấy: giới hạn khoa học của số lần tái chế sợi
Cuộc cách mạng trong ngành thời trang đã bắt đầu. Bằng cách hỗ trợ các thương hiệu bền vững và thay đổi thói quen tiêu dùng, mỗi chúng ta đều có thể góp phần dệt nên một tương lai bền vững hơn. Bạn sẽ chọn món đồ tiếp theo như thế nào?
>>> Đọc để hiểu thêm: Tái sử dụng thủy tinh: tính trơ và khả năng tái sử dụng vô hạn