Cảm giác đau, rát, khó chịu mỗi khi nuốt nước bọt là dấu hiệu không thể quen thuộc hơn. Đừng chỉ xem nó là một sự phiền toái! Hiểu rõ vì sao chúng ta có thể bị viêm họng sẽ giúp bạn có cách đối phó thông minh và vượt qua nó nhanh chóng hơn.
Viêm họng xuất hiện khi nào?
Hãy tưởng tượng cổ họng của bạn là người lính gác cổng cho toàn bộ hệ hô hấp. Khi có những kẻ xâm nhập lạ mặt (như virus, vi khuẩn) cố gắng đi vào, một trận chiến sẽ xảy ra ngay tại đây. Viêm họng chính là dấu hiệu của trận chiến đó.
Về mặt sinh học cơ thể, đây là một phản ứng miễn dịch. Cơ thể sẽ tăng cường lưu thông máu đến vùng họng để đưa các tế bào bạch cầu đến tiêu diệt mầm bệnh.
Quá trình này gây ra các hiện tượng sưng, nóng, đỏ và đau mà chúng ta cảm nhận được. Vì vậy, cảm giác đau họng thực chất là một tín hiệu cho thấy cơ thể bạn đang chiến đấu tích cực.
Nguyên nhân chính gây ra viêm họng
Mặc dù triệu chứng có vẻ giống nhau, việc xác định đúng "thủ phạm" là vô cùng quan trọng vì nó quyết định phương pháp điều trị. Phần lớn các trường hợp viêm họng đều do virus gây ra và không cần dùng đến kháng sinh.
Dưới đây là cách phân biệt hai tác nhân chính:
| Tiêu chí | Tác nhân Virus (Kẻ xâm lược phổ biến) | Tác nhân Vi khuẩn (Kẻ tấn công nguy hiểm hơn) |
| Tỷ lệ | Gây ra khoảng 80-90% các trường hợp viêm họng. | Chỉ chiếm khoảng 10-20% các trường hợp. |
| Ví dụ | Virus gây cảm lạnh thông thường (Rhinovirus), virus cúm, Adenovirus, virus Epstein-Barr. | Liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A (Streptococcus pyogenes) là phổ biến nhất. |
| Triệu chứng đi kèm | Thường đi kèm ho, hắt hơi, sổ mũi, chảy nước mắt. Cơn đau thường ở mức độ nhẹ đến trung bình. | Sốt cao đột ngột, đau đầu, amidan sưng to có chấm trắng hoặc mủ, không có hoặc rất ít ho/sổ mũi. |
| Điều trị | Không đáp ứng với kháng sinh. Chủ yếu là điều trị triệu chứng, nghỉ ngơi và uống nhiều nước. | Bắt buộc phải dùng kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ để tiêu diệt vi khuẩn và ngăn ngừa biến chứng. |
Vì sao chúng ta có thể bị viêm họng ngay cả khi không bị bệnh?
Đôi khi, cổ họng của bạn bị kích ứng không phải do nhiễm trùng. Có nhiều yếu tố từ môi trường và lối sống cũng có thể là nguyên nhân khiến bạn cảm thấy đau rát khó chịu.
- Không khí khô: Hít thở không khí khô (nhất là trong phòng điều hòa hoặc khi thời tiết hanh khô) có thể làm mất đi độ ẩm tự nhiên của niêm mạc họng, gây cảm giác khô và ngứa.
- Chất kích ứng: Khói thuốc lá, ô nhiễm không khí, hoặc thậm chí là la hét quá nhiều cũng có thể làm căng cơ và gây viêm vùng họng.
- Dị ứng: Những người bị dị ứng với phấn hoa, lông động vật hoặc nấm mốc có thể bị viêm họng do dịch mũi chảy xuống cổ họng (hội chứng chảy dịch mũi sau), gây kích ứng liên tục.
- Trào ngược dạ dày: Axit từ dạ dày trào ngược lên thực quản và cổ họng cũng là một nguyên nhân thầm lặng gây viêm họng mãn tính, đặc biệt là đau nhiều hơn vào buổi sáng.
>>> Cùng tìm hiểu: Nhiệt độ cao phá hủy tế bào da và gây bỏng như thế nào?
Cách xử lý viêm họng cấp hiệu quả
Khi bị viêm họng, bạn có thể gặp các triệu chứng như đau hoặc có cảm giác cào xước ở cổ họng, khó nuốt, sưng hạch ở cổ, và amidan đỏ, sưng.
Đối với hầu hết các trường hợp viêm họng do virus, bạn có thể tự chăm sóc tại nhà để giảm bớt sự khó chịu:
- Súc miệng bằng nước muối ấm: Pha nửa thìa cà phê muối vào một cốc nước ấm và súc miệng nhiều lần trong ngày để giúp giảm sưng và làm sạch cổ họng.
- Uống nhiều nước ấm: Nước ấm, trà thảo dược với mật ong và chanh giúp làm dịu cổ họng và giữ cho cơ thể không bị mất nước.
- Nghỉ ngơi và giữ ấm: Cho cơ thể thời gian để phục hồi và tăng cường hệ miễn dịch.
- Khi nào cần gặp bác sĩ? Nếu cơn đau họng kéo dài hơn một tuần, đau dữ dội, sốt cao, hoặc khó thở, bạn nên đi khám để được chẩn đoán và điều trị chính xác.
>>> Bổ sung thêm kiến thức: Hệ miễn dịch điều chỉnh thân nhiệt gây ra sốt cao ra sao?
Viêm họng đa phần không nguy hiểm và sẽ tự khỏi. Hiểu rõ vì sao chúng ta có thể bị viêm họng giúp bạn bình tĩnh xử lý. Hãy lắng nghe cơ thể, nghỉ ngơi hợp lý và đừng ngần ngại tìm đến bác sĩ khi cần thiết nhé!
>>> Khám phá thêm: Virus cúm tấn công hệ hô hấp và gây ra triệu chứng thế nào?