Một cơn ho kéo dài, sốt và cảm giác khó thở - đó có thể không chỉ là cảm lạnh thông thường. Viêm phổi là một tình trạng nghiêm trọng hơn nhiều. Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân sâu xa và cơ chế sinh học cơ thể đằng sau căn bệnh phổ biến này.

Viêm phổi là tình trạng nào của cơ thể?

Để hiểu vì sao chúng ta có thể bị viêm phổi, hãy tưởng tượng lá phổi của bạn giống như một cái cây lộn ngược. Các phế quản là cành cây, và ở cuối mỗi cành nhỏ là hàng triệu túi khí tí hon gọi là phế nang – giống như những chùm lá.  

Viêm phổi xảy ra khi các "chùm lá" này bị viêm và chứa đầy dịch hoặc mủ do nhiễm trùng. Khi các phế nang bị lấp đầy, oxy sẽ khó đi vào máu hơn. 

Điều này giống như việc những chiếc lá cây bị úng nước, không thể quang hợp được nữa. Tình trạng này làm suy giảm chức năng của phổi và gây ra các triệu chứng như khó thở, ho có đờm và đau ngực.

Các tác nhân gây viêm phổi như vi khuẩn, virus và nấm

Nguyên nhân chính gây ra tình trạng nhiễm trùng này là sự xâm nhập của các vi sinh vật gây bệnh. Chúng có thể lây lan qua không khí khi người bệnh ho hoặc hắt hơi. Dưới đây là ba nhóm "kẻ xâm lược" chính:

• Vi khuẩn: Đây là thủ phạm phổ biến nhất gây viêm phổi ở người lớn. Streptococcus pneumoniae (phế cầu khuẩn) là loại vi khuẩn điển hình. Chúng xâm nhập vào phổi và nhân lên nhanh chóng, gây ra phản ứng viêm mạnh mẽ từ hệ miễn dịch của cơ thể.
• Virus: Các loại virus gây cảm lạnh và cúm cũng là nguyên nhân hàng đầu, đặc biệt ở trẻ em. Chúng tấn công các tế bào của hệ hô hấp, làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên và mở đường cho nhiễm trùng thứ cấp do vi khuẩn.
• Nấm: Viêm phổi do nấm ít phổ biến hơn và thường chỉ tấn công những người có hệ miễn dịch bị suy yếu nghiêm trọng, chẳng hạn như bệnh nhân HIV/AIDS hoặc người đang hóa trị ung thư. Chúng là những kẻ cơ hội, chỉ tấn công khi hàng rào phòng thủ của sinh học cơ thể bị suy giảm.

Việc xác định đúng tác nhân gây bệnh là rất quan trọng, bởi vì phương pháp điều trị cho từng loại là khác nhau, ví dụ như kháng sinh chỉ có hiệu quả với vi khuẩn.

>>> Nắm rõ thêm: Quá trình vi khuẩn đường ruột tạo ra khí và gây đầy hơi?

Những ai có nguy cơ cao mắc bệnh viêm phổi?

Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể bị viêm phổi, một số nhóm người có nguy cơ cao hơn do hệ miễn dịch hoặc chức năng phổi của họ không đủ mạnh để chống lại các tác nhân gây bệnh. 

Các nhóm đối tượng có nguy cơ cao bao gồm:

• Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 2 tuổi: Hệ miễn dịch của các bé chưa phát triển hoàn thiện.
• Người cao tuổi trên 65 tuổi: Hệ miễn dịch bắt đầu suy giảm theo tuổi tác.
• Người hút thuốc lá: Khói thuốc làm tê liệt và phá hủy các lông mao trong đường thở, vốn có chức năng đẩy vi trùng và bụi bẩn ra khỏi phổi.
• Người có bệnh nền mạn tính: Các bệnh như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), bệnh tim hoặc tiểu đường làm tăng tính nhạy cảm với nhiễm trùng.
• Người có hệ miễn dịch suy yếu: Bao gồm những người nhiễm HIV, đang hóa trị ung thư, hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch sau cấy ghép nội tạng.

>>> Cập nhật thêm thông tin: Cơ thắt thực quản và vai trò của nó trong chứng ợ nóng?

Viêm phổi là một bệnh lý nghiêm trọng nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Hãy bảo vệ lá phổi của mình bằng cách tiêm phòng đầy đủ, giữ vệ sinh cá nhân và xây dựng một lối sống lành mạnh nhé.

>>> Hiểu rõ hơn về: Vi khuẩn kỵ khí và hợp chất lưu huỳnh gây hôi miệng ra sao?