Bạn có biết rằng trung bình một người chớp mắt khoảng 15-20 lần mỗi phút? Điều này có nghĩa là mắt của chúng ta nhắm trong khoảng 10% tổng thời gian thức. Đây không phải là một hành động ngẫu nhiên mà là một cơ chế tự động, tinh vi và cực kỳ quan trọng.
Chớp mắt giúp làm sạch và giữ ẩm giác mạc thế nào?
Vai trò chính của việc chớp mắt là bảo dưỡng bề mặt của nhãn cầu, đặc biệt là giác mạc. Hãy tưởng tượng mí mắt của bạn hoạt động như cần gạt nước của một chiếc ô tô.
Mỗi khi bạn chớp mắt, mí mắt sẽ dàn đều một lớp màng phim nước mắt mỏng lên khắp bề mặt giác mạc. Lớp phim này là một hỗn hợp phức tạp của nước, dầu và chất nhầy, có hai nhiệm vụ chính:
- Làm sạch: Nó cuốn trôi những hạt bụi nhỏ, tế bào chết và các dị vật khác ra khỏi trung tâm tầm nhìn, đẩy chúng về góc mắt.
- Giữ ẩm và nuôi dưỡng: Giác mạc không có mạch máu, vì vậy nó nhận oxy và chất dinh dưỡng trực tiếp từ màng phim nước mắt này. Chớp mắt đảm bảo lớp màng này luôn được làm mới, giúp mắt không bị khô và khỏe mạnh. Đây là chức năng bảo vệ mắt thiết yếu.
>>> Khám phá kỹ hơn: Các cơ quanh mắt đã hoạt động ra sao để chúng ta có thể nhắm mắt lại?
Phản xạ chớp mắt diễn ra tự động và vô thức ra sao?
Hành động chớp mắt mà chúng ta thực hiện thường xuyên nhất là một phản xạ không điều kiện, diễn ra một cách tự động mà không cần chúng ta suy nghĩ. Cơ chế này được điều khiển bởi hệ thần kinh trung ương.
Trong sinh học cơ thể, có ba loại chớp mắt chính:
- Chớp mắt tự phát: Đây là loại phổ biến nhất, xảy ra vô thức. Nó được điều khiển bởi một vùng trong não bộ gọi là hạch nền, hoạt động như một "bộ đếm thời gian" nội bộ, ra lệnh cho mí mắt đóng lại khi bề mặt mắt bắt đầu khô.
- Phản xạ chớp mắt: Xảy ra khi có tác nhân bất ngờ như một vật lạ bay về phía mắt, ánh sáng chói đột ngột hoặc tiếng động lớn. Đây là phản xạ phòng thủ cực nhanh để bảo vệ nhãn cầu khỏi nguy hiểm.
- Chớp mắt chủ động: Là khi chúng ta cố ý nháy mắt hoặc nhắm mắt theo ý muốn.
>>> Khám phá kỹ hơn: Phản xạ nháy mắt đã bảo vệ và làm sạch đôi mắt chúng ta thế nào?
Tần suất chớp mắt thay đổi khi bạn tập trung hay mệt
Dù phản xạ chớp mắt là tự động, tần suất của nó có thể thay đổi đáng kể tùy thuộc vào hoạt động và trạng thái của bạn. Hệ thần kinh sẽ điều chỉnh tốc độ này để phù hợp với nhu cầu của cơ thể.
- Khi tập trung cao độ: Lúc bạn đọc sách, làm việc trên máy tính hoặc lái xe, tần suất chớp mắt có thể giảm xuống chỉ còn 3-4 lần mỗi phút. Việc "quên" chớp mắt này khiến mắt nhanh bị khô, mỏi và là nguyên nhân chính gây ra hội chứng thị giác máy tính.
- Khi mệt mỏi hoặc buồn ngủ: Tần suất chớp mắt có thể tăng lên. Những cái chớp mắt cũng trở nên dài và chậm hơn. Đây là cách não bộ cố gắng giữ cho mắt được nghỉ ngơi và duy trì độ ẩm khi cơ thể đang mệt.
- Khi nói chuyện hoặc lo lắng: Tần suất chớp mắt cũng có xu hướng tăng lên do sự kích thích của hệ thần kinh.
Chớp mắt là một hành động đơn giản nhưng lại là một cơ chế bảo vệ, làm sạch và dưỡng ẩm không thể thiếu cho đôi mắt. Hiểu được điều này giúp chúng ta ý thức hơn về việc chăm sóc "cửa sổ tâm hồn", đặc biệt là khi làm việc với các thiết bị điện tử trong thời gian dài.
>>> Cùng tìm hiểu: Các thụ thể đau đã gửi tín hiệu cảnh báo đến não bộ như thế nào?