Bạn có bao giờ tự hỏi, làm thế nào những rung động vô hình trong không khí lại có thể biến thành những giai điệu, lời nói mà chúng ta hiểu được? Hãy cùng tham gia hành trình kỳ diệu của sóng âm để khám phá vì sao chúng ta nghe được âm thanh nhé.

Tai ngoài thu nhận sóng âm và truyền đến màng nhĩ ra sao?

Quá trình nghe bắt đầu từ bộ phận mà chúng ta có thể nhìn thấy – vành tai. Với cấu trúc uốn lượn đặc biệt, vành tai hoạt động như một chiếc phễu, có nhiệm vụ hứng và thu thập các sóng âm từ môi trường xung quanh. Sau đó, nó sẽ hướng những sóng này đi vào ống tai một cách tự nhiên.

Ở cuối ống tai là màng nhĩ, một lớp màng mỏng và rất nhạy cảm. Khi sóng âm va vào, nó sẽ làm cho màng nhĩ rung lên, giống hệt như mặt trống rung khi bạn dùng dùi gõ vào.

Đây là bước đầu tiên chuyển đổi năng lượng âm thanh thành rung động cơ học, mở đầu cho hành trình của hệ thính giác.

Sơ đồ cấu tạo tai người cho thấy đường đi của sóng âm từ vành tai vào màng nhĩ

>>> Bài viết liên quan: Tấm lá chắn bụi bẩn: Khám phá lý do vì sao chúng ta lại có lông mi

Rung động được chuyển thành tín hiệu điện ở tai trong thế nào?

Sau khi màng nhĩ rung, chuỗi 3 xương siêu nhỏ ở tai giữa (xương búa, xương đe, xương bàn đạp) sẽ khuếch đại những rung động này lên nhiều lần và truyền chúng vào tai trong. Tại đây, một bộ phận có hình xoắn ốc tên là ốc tai sẽ tiếp nhận.

Ốc tai chứa đầy chất lỏng và hàng ngàn tế bào lông siêu nhỏ. Khi rung động làm chất lỏng chuyển động, các tế bào lông sẽ uốn cong theo và tạo ra các xung điện – hay còn gọi là tín hiệu thần kinh. 

Các tế bào lông khác nhau sẽ nhạy cảm với các tần số rung động khác nhau, giúp cơ thể phân biệt được âm thanh cao (thanh) và thấp (trầm).

Ốc tai trong hệ thính giác chứa các tế bào lông chuyển đổi rung động thành tín hiệu điện

>>> Khám phá kỹ hơn: Hàng rào bảo vệ mắt: Giải mã lý do vì sao chúng ta lại có lông mày

Não bộ xử lý tín hiệu và giúp "hiểu" âm thanh ra sao?

Giai đoạn cuối cùng và quyết định nhất của quá trình nghe không diễn ra ở tai, mà là ở não bộ. Các tín hiệu điện từ ốc tai sẽ được gửi theo dây thần kinh thính giác để đến thùy thái dương của não bộ.

Tại đây, não bộ hoạt động như một siêu máy tính, tiếp nhận và phân tích hàng loạt tín hiệu này. Nó sẽ giải mã để cho chúng ta biết đó là âm thanh gì, phát ra từ đâu, to hay nhỏ, và quan trọng nhất là nó có ý nghĩa gì. 

Toàn bộ quá trình nhận thức và "hiểu" âm thanh thực sự diễn ra trong trung tâm chỉ huy này.

Não bộ đóng vai trò trung tâm trong việc xử lý và nhận biết các tín hiệu âm thanh

Như vậy, quá trình nghe là một chuỗi biến đổi năng lượng đầy ấn tượng: từ sóng âm trong không khí, thành rung động cơ học, rồi thành tín hiệu điện và cuối cùng được não bộ diễn giải. Lần tới khi bạn lắng nghe một âm thanh nào đó, hãy nhớ đến bộ máy sinh học cơ thể tinh vi và kỳ diệu đang làm việc không ngừng nghỉ bên trong bạn nhé.

>>> Nắm rõ thêm: Quá trình mọc không ngừng nghỉ: Tìm hiểu lý do vì sao tóc lại mọc dài ra