Bạn có bao giờ tự hỏi vì sao chúng ta nhìn thấy màu sắc rực rỡ trong thế giới xung quanh? Đó là nhờ sự kết hợp hoàn hảo giữa mắt, tế bào nón và não bộ. Khám phá chi tiết cách mắt tiếp nhận ánh sáng, vai trò của tế bào nón trong phân biệt màu, và quá trình não xử lý tín hiệu.  

Mắt tiếp nhận ánh sáng và hình ảnh thế nào?

Mắt con người hoạt động giống như một máy ảnh sinh học, tiếp nhận ánh sáng để tạo hình ảnh. Ánh sáng đi qua nhiều lớp để đến võng mạc. Dưới đây là quá trình chi tiết:

• Giác mạc và mống mắt: Ánh sáng đầu tiên xuyên qua giác mạc trong suốt, bị khúc xạ, rồi mống mắt điều chỉnh lượng sáng như khẩu độ máy ảnh.
• Thủy tinh thể tập trung: Thủy tinh thể điều chỉnh độ cong để tập trung ánh sáng chính xác lên võng mạc, giúp nhìn rõ vật gần hoặc xa.
• Võng mạc chuyển đổi tín hiệu: Ánh sáng chạm vào võng mạc, nơi tế bào cảm quang biến nó thành tín hiệu điện, gửi qua dây thần kinh thị giác đến não.

Quang học trong mắt đảm bảo hình ảnh sắc nét và màu sắc sống động. Ví dụ, khi bạn nhìn một quả táo đỏ, ánh sáng phản xạ từ quả táo được mắt thu nhận và xử lý.

>>> Hiểu rõ hơn về: Điều kỳ diệu của thính giác: Tìm hiểu vì sao chúng ta nghe được âm thanh

Tế bào nón có vai trò gì trong việc nhìn màu?

Tế bào nón nằm ở võng mạc, chịu trách nhiệm chính cho việc nhận diện màu sắc. Chúng hoạt động tốt nhất dưới ánh sáng mạnh. Dưới đây là vai trò chi tiết:

• Ba loại tế bào nón: Loại L nhạy với đỏ (bước sóng dài), loại M với xanh lá (trung bình), và loại S với xanh dương (ngắn). Sự kết hợp của ba loại này tạo ra hàng triệu màu.
• Kích hoạt bởi ánh sáng: Khi ánh sáng chạm vào, tế bào nón hấp thụ photon, tạo tín hiệu điện dựa trên bước sóng, giống như ba bộ lọc màu cơ bản trong máy in.
• Phân bố và giới hạn: Tế bào nón tập trung ở trung tâm võng mạc, nên nhìn màu tốt hơn ở trung tâm tầm nhìn. Ban đêm, chúng ít hoạt động, nên chúng ta thấy chủ yếu đen trắng nhờ tế bào que.

Tế bào nón là yếu tố then chốt giúp chúng ta nhìn thấy màu sắc đa dạng. Nếu thiếu một loại, như trong mù màu đỏ-xanh, màu sắc sẽ bị nhầm lẫn.

>>> Nắm rõ thêm: Tấm lá chắn bụi bẩn: Khám phá lý do vì sao chúng ta lại có lông mi

Quá trình não bộ xử lý và tạo ra màu sắc diễn ra ra sao?

Não bộ nhận tín hiệu từ mắt và xử lý để tạo cảm giác màu sắc thực tế. Đây là quá trình phức tạp từ võng mạc đến các vùng não cao cấp. Dưới đây là các bước chi tiết:

• Truyền tín hiệu: Tế bào nón và que gửi tín hiệu qua dây thần kinh thị giác đến nhân thị giác bên (LGN) ở đồi thị, sau đó đến vỏ não thị giác.
• Phân tích tín hiệu: Não so sánh tín hiệu từ ba loại tế bào nón để tạo màu, sử dụng lý thuyết đối lập màu (đỏ-xanh, vàng-xanh dương, đen-trắng) để tăng độ tương phản.
• Tích hợp nhận thức: Vỏ não thị giác kết hợp với ký ức và ngữ cảnh để tạo hình ảnh hoàn chỉnh, ví dụ nhận ra quả chuối vàng dù dưới ánh sáng khác nhau.

Hệ thị giác ở não làm cho màu sắc trở nên ý nghĩa. Hãy nghĩ về não như một nghệ sĩ tài ba, biến dữ liệu thô thành bức tranh sống động.

Vì sao chúng ta nhìn thấy màu sắc giờ không còn bí ẩn! Hãy thử quan sát màu sắc dưới các nguồn sáng khác nhau hoặc dùng ứng dụng mù màu để trải nghiệm. Chia sẻ trải nghiệm của bạn và tiếp tục khám phá sinh học cơ thể tại chuyên mục này!

>>> Bài viết liên quan: Hàng rào bảo vệ mắt: Giải mã lý do vì sao chúng ta lại có lông mày