Bạn có bao giờ tự hỏi chất gì làm cho tủ lạnh và máy điều hòa không khí mát lạnh không? Câu trả lời thường là các loại khí F, hay Fluorocarbon. Những hợp chất nhân tạo này từng được coi là một phát minh diệu kỳ cho công nghiệp, nhưng chúng lại che giấu một bí mật đen tối.

Fluorocarbon là gì và các loại phổ biến  

Fluorocarbon, hay còn gọi là khí F (F-gases), là một nhóm lớn các hợp chất hữu cơ nhân tạo có chứa flo. Chúng không tồn tại trong tự nhiên. Tùy thuộc vào cấu trúc hóa học, chúng được chia thành nhiều loại khác nhau, mỗi loại có tác động riêng đến môi trường.

• CFC (Chlorofluorocarbon): Đây là thế hệ đầu tiên, nổi tiếng với tên thương mại là Freon. Chúng cực kỳ ổn định nhưng chính clo trong cấu trúc của chúng là "kẻ hủy diệt" tầng ozone.
• HCFC (Hydrochlorofluorocarbon): Được phát triển để thay thế CFC, chúng vẫn chứa clo nhưng ít gây hại cho tầng ozone hơn. Tuy nhiên, chúng vẫn là khí nhà kính mạnh.
• HFC (Hydrofluorocarbon): Loại này không chứa clo nên không phá hủy tầng ozone. Chúng được sử dụng rộng rãi để thay thế CFC và HCFC, nhưng lại là loại khí nhà kính có tiềm năng làm nóng lên toàn cầu cao gấp hàng nghìn lần CO₂.
• PFC, SF₆, NF₃: Các loại khí F khác, tồn tại rất lâu trong khí quyển và có khả năng giữ nhiệt cực kỳ cao.

Vì sao khí fluorocarbon có tiềm năng làm nóng lên rất cao?

So với CO₂, lượng khí F phát thải ra ít hơn rất nhiều, nhưng tác động của chúng lên biến đổi khí hậu lại vô cùng lớn. Điều này là do hai đặc tính chính:

Hiệu quả hấp thụ nhiệt

Các phân tử Fluorocarbon có khả năng hấp thụ bức xạ hồng ngoại (nhiệt) mà Trái đất tỏa ra một cách cực kỳ hiệu quả. Hãy tưởng tượng CO₂ là một miếng bọt biển thông thường, thì khí F giống như một "siêu bọt biển" có khả năng hút và giữ nhiệt tốt hơn gấp hàng nghìn lần.

Thời gian tồn tại lâu dài

Các hợp chất này rất bền vững và có thể tồn tại trong khí quyển từ vài chục đến hàng nghìn năm. Chúng giống như "rác thải nhựa của bầu khí quyển", liên tục tích tụ và gây hiệu ứng nhà kính trong một thời gian rất dài sau khi được thải ra.

>>> Xem bài viết này: Khí Carbon dioxide (CO2): Kẻ thù số một của cuộc chiến khí hậu.

Khí f được sử dụng trong các ngành công nghiệp nào?

Nhờ các đặc tính hóa học ưu việt như ổn định, không cháy và hiệu quả trong truyền nhiệt, Fluorocarbon được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực công nghiệp quan trọng:

• Làm lạnh và điều hòa không khí: Đây là ứng dụng phổ biến nhất, từ tủ lạnh gia đình, máy lạnh ô tô đến các hệ thống làm lạnh công nghiệp quy mô lớn.
• Sản xuất xốp cách nhiệt: Chúng được dùng làm chất thổi để tạo ra các loại xốp cách âm, cách nhiệt dùng trong xây dựng.
• Bình xịt (Aerosol): CFC từng được dùng làm chất đẩy trong các bình xịt khử mùi, keo xịt tóc (hiện đã bị cấm).
• Hệ thống dập lửa: Một số loại khí F là chất dập lửa hiệu quả cho các thiết bị điện tử nhạy cảm.
• Sản xuất chất bán dẫn: Dùng làm dung môi và chất làm sạch trong ngành công nghiệp điện tử.

>>> Hiểu rõ hơn về: Khí Methane (CH4): Sát thủ khí hậu nguy hiểm hơn cả Carbon dioxide.

Fluorocarbon là một ví dụ điển hình về con dao hai lưỡi của công nghệ: mang lại nhiều tiện ích cho đời sống nhưng cũng gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho môi trường. Chúng ta hoàn toàn có thể tìm ra các giải pháp thay thế bền vững hơn để bảo vệ hành tinh.

>>> Bài viết liên quan: Khí Nitrous oxide (N2O): Mối nguy từ nông nghiệp và biến đổi khí hậu.