Khi nhắc đến Nitrous oxide (N2O), nhiều người có thể nghĩ đến "khí cười" dùng trong y tế hoặc giải trí. Nhưng đằng sau cái tên vô hại đó là một trong những loại khí nhà kính nguy hiểm nhất, đang âm thầm đẩy nhanh quá trình biến đổi khí hậu. Hãy cùng tìm hiểu về loại khí này và lý do tại sao ngành nông nghiệp lại là nguồn phát thải chính.
Nitrous oxide là gì? Nguồn gốc và đặc tính
Nitrous oxide, công thức hóa học là N2O, là một khí không màu, có vị ngọt nhẹ. Nó tồn tại trong tự nhiên và cũng được tạo ra từ các hoạt động của con người.
- Nguồn gốc tự nhiên: N2O được sinh ra từ các quá trình vi sinh vật trong đất và đại dương, là một phần của chu trình nitơ toàn cầu.
- Nguồn gốc nhân tạo: Hoạt động của con người đã làm gia tăng đáng kể nồng độ N2O trong khí quyển. Các nguồn chính bao gồm:
- Nông nghiệp: Sử dụng phân bón chứa nitơ.
- Công nghiệp: Sản xuất axit nitric và nylon.
- Đốt cháy nhiên liệu hóa thạch.
Đặc tính đáng lo ngại nhất của N2O là nó có thể tồn tại trong khí quyển trung bình tới 114 năm.
N2O ảnh hưởng đến tầng ozone và khí hậu ra sao?
Nitrous oxide gây ra mối đe dọa kép cho hành tinh của chúng ta.
Là một khí nhà kính siêu mạnh
N2O có khả năng giữ nhiệt cao gấp gần 300 lần so với khí CO2 (tính trong khoảng thời gian 100 năm). Hãy tưởng tượng CO2 là một chiếc chăn mỏng, thì N2O giống như một chiếc chăn lông cừu siêu dày.
Dù số lượng ít hơn, nhưng mỗi phân tử N2O lại giữ lại một lượng nhiệt lớn hơn rất nhiều, góp phần làm Trái Đất nóng lên.
Phá hủy tầng ozone
Khi N2O bay lên tầng bình lưu, nó sẽ bị phân hủy bởi ánh sáng mặt trời và tạo ra các oxit nitơ. Những chất này sẽ phản ứng và phá hủy các phân tử ozone (O3), làm mỏng đi "tấm khiên" bảo vệ Trái Đất khỏi tia cực tím có hại.
>>> Xem nội dung liên quan: Khí nhà kính là gì? Thủ phạm giấu mặt đang đe dọa khí hậu Trái Đất.
Ngành nông nghiệp phát thải N2O như thế nào?
Ngành nông nghiệp chịu trách nhiệm cho khoảng 75% lượng phát thải N2O do con người gây ra. Quá trình này diễn ra khi phân bón tổng hợp và phân chuồng chứa nitơ được bón cho cây trồng.
Khi bón phân, không phải toàn bộ nitơ đều được cây hấp thụ. Một lượng lớn còn lại trong đất sẽ bị các vi sinh vật chuyển hóa qua một quá trình gọi là "nitrat hóa" và "khử nitrat".
Chính trong quá trình này, một phần nitơ sẽ biến đổi thành Nitrous oxide (N2O) và thoát vào không khí. Lượng phát thải càng lớn khi lượng phân bón sử dụng càng dư thừa.
>>> Xem chi tiết: Khí Methane (CH4): Sát thủ khí hậu nguy hiểm hơn cả Carbon dioxide.
Làm thế nào để quản lý phân bón, giảm phát thải N2O?
Giảm phát thải N2O từ nông nghiệp là một thách thức, nhưng hoàn toàn có thể thực hiện được thông qua các phương pháp quản lý thông minh. Nguyên tắc "4 Đúng" (4R) là một phương pháp tiếp cận hiệu quả:
| Nguyên tắc | Mô tả |
| Đúng nguồn (Right Source) | Lựa chọn loại phân bón phù hợp với cây trồng và điều kiện đất đai. |
| Đúng liều lượng (Right Rate) | Cung cấp lượng dinh dưỡng vừa đủ cho cây, tránh bón thừa gây lãng phí và phát thải. |
| Đúng thời điểm (Right Time) | Bón phân vào lúc cây cần dinh dưỡng nhất để tối đa hóa khả năng hấp thụ. |
| Đúng vị trí (Right Place) | Đặt phân bón ở nơi rễ cây có thể tiếp cận dễ dàng nhất. |
Việc áp dụng các kỹ thuật canh tác chính xác và nông nghiệp bền vững không chỉ giúp giảm phát thải khí nhà kính mà còn tiết kiệm chi phí cho người nông dân.
Nitrous oxide có thể là một "kẻ thù" vô hình, nhưng tác động của nó lên biến đổi khí hậu và tầng ozone là vô cùng rõ ràng. Việc hiểu rõ nguồn gốc và tìm ra các giải pháp giảm thiểu phát thải, đặc biệt là trong ngành nông nghiệp, là bước đi cấp thiết để bảo vệ ngôi nhà chung của chúng ta.
>>> Bài viết liên quan: Khí Carbon dioxide (CO2): Kẻ thù số một của cuộc chiến khí hậu.
