Bạn có bao giờ tự hỏi vì sao chúng ta có thể ho to và cơ chế nào tạo ra lực mạnh đến vậy? Khám phá phản xạ ho giúp làm sạch phổi, sự khác biệt giữa ho chủ động và ho phản xạ qua bài viết khoa học này.
Cơ chế tạo ra lực tống khí mạnh mẽ khi chúng ta ho
Một cơn ho không chỉ đơn giản là đẩy không khí ra ngoài. Đó là một chuỗi hành động được phối hợp chính xác, được thiết kế để tạo ra một lực tối đa. Quá trình này diễn ra qua ba giai đoạn chính:
- Giai đoạn hít vào: Đầu tiên, bạn hít một hơi thật sâu để nạp đầy không khí vào phổi, giống như nạp đạn cho một khẩu pháo.
- Giai đoạn nén: Nắp thanh quản (glottis) và dây thanh âm sẽ đóng chặt lại, bịt kín lối ra của không khí. Cùng lúc đó, các cơ ở lồng ngực và bụng co thắt mạnh, dồn ép không khí bị nhốt trong phổi. Áp suất bên trong lồng ngực lúc này tăng lên rất cao.
- Giai đoạn bật tung: Nắp thanh quản đột ngột mở ra. Luồng không khí bị nén với áp suất cực lớn sẽ được giải phóng trong một vụ nổ, bị tống ra ngoài với tốc độ có thể lên tới hàng trăm kilomet trên giờ. Chính sự giải phóng đột ngột này tạo ra âm thanh đặc trưng của tiếng ho.
Phản xạ ho có vai trò gì trong việc bảo vệ cơ thể?
Ho không phải là một bệnh, mà là một trong những cơ chế phòng vệ quan trọng nhất của cơ thể. Phản xạ ho hoạt động như một hệ thống "dọn dẹp" và "bảo vệ" tự động cho đường thở.
- Làm sạch chất nhầy: Đường hô hấp của chúng ta liên tục tiết ra chất nhầy để bẫy các hạt bụi, phấn hoa, vi khuẩn và các chất gây kích ứng khác. Cơn ho mạnh mẽ sẽ đẩy lớp chất nhầy này cùng với những "vị khách không mời" ra khỏi phổi và cổ họng.
- Tống khứ dị vật: Khi bạn vô tình hít phải khói, bụi hoặc bị sặc thức ăn, nước uống, các dây thần kinh trong đường thở sẽ ngay lập tức gửi tín hiệu cảnh báo. Phản xạ ho được kích hoạt gần như tức thời để tống dị vật ra ngoài trước khi nó có thể đi sâu vào phổi và gây nguy hiểm.
Nếu không có phản xạ này, phổi của chúng ta sẽ rất dễ bị nhiễm trùng và tổn thương.
>>> Tham khảo thêm: Tốc độ của một cú hắt hơi mạnh đến từ đâu và có nguy hiểm không?
Sự khác biệt giữa ho chủ động và ho phản xạ là gì?
Mặc dù cơ chế vật lý của cơn ho là giống nhau, nhưng nguyên nhân kích hoạt chúng có thể khác nhau. Chúng ta có thể phân biệt hai loại ho chính:
| Loại ho | Đặc điểm | Ví dụ |
| Ho Phản Xạ | - Hoàn toàn không chủ ý. Được kích hoạt tự động bởi các dây thần kinh khi phát hiện chất kích thích. Tín hiệu được xử lý ở thân não, không cần suy nghĩ có ý thức. Đây được coi là một phản xạ sinh tồn. | Bị sặc nước, ho khi hít phải khói bụi. |
| Ho Chủ Động | - Có chủ ý và có thể kiểm soát.<br>- Được ra lệnh bởi vỏ não. Thường được thực hiện để hắng giọng, gây chú ý. | Hắng giọng trước khi phát biểu, ho nhẹ để ra hiệu. |
Sự tồn tại của cả hai cơ chế này cho thấy sự phức tạp và tinh vi của sinh học cơ thể, cho phép chúng ta vừa có thể tự bảo vệ một cách vô thức, vừa có thể sử dụng hành động đó một cách có chủ đích.
>>> Khám phá thêm: Cơ chế nào trong cơ thể khiến chúng ta có thể bật khóc thành tiếng?
Vì sao chúng ta có thể ho to là nhờ vào một cơ chế nén và giải phóng không khí cực kỳ hiệu quả. Dù là một phản xạ tự nhiên hay một hành động có chủ ý, ho vẫn là một người vệ sĩ không thể thiếu, luôn sẵn sàng bảo vệ lá phổi của bạn. Tuy nhiên, nếu bạn ho dai dẳng, đó có thể là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe cần được bác sĩ kiểm tra.
>>> Tham khảo thêm: Tại sao một cái ngáp lớn lại giúp chúng ta cảm thấy sảng khoái hơn?