Khi ai đó gọi tên bạn từ phía sau, bạn thực hiện một hành động vô cùng đơn giản: quay đầu lại. Chúng ta làm điều đó hàng trăm lần mỗi ngày mà không hề suy nghĩ. Nhưng ẩn sau chuyển động tưởng chừng bình thường ấy là cả một kỳ quan kỹ thuật của sinh học cơ thể. Hãy cùng khám phá vì sao chúng ta có thể quay đầu một cách diệu kỳ như vậy.

Cấu trúc đặc biệt của hệ xương cổ

Khả năng quay đầu của chúng ta phần lớn nhờ vào thiết kế độc đáo của bảy đốt sống cổ, thuộc hệ xương cột sống. Trong đó, hai đốt sống trên cùng là C1 (đốt đội - Atlas) và C2 (đốt trục - Axis) đóng vai trò quan trọng nhất.

Hãy tưởng tượng đốt C1 có hình dạng như một chiếc nhẫn, và đốt C2 có một mỏm xương nhô lên (gọi là mỏm răng) khớp hoàn hảo vào bên trong chiếc nhẫn đó. 

Chính khớp nối đặc biệt này hoạt động như một trục xoay, cho phép đầu của bạn thực hiện phần lớn chuyển động quay trái-phải. Các đốt sống còn lại giúp thực hiện các cử động gập và ngửa.

Hệ xương cột sống cổ với cấu trúc đặc biệt cho phép chuyển động xoay

Sự phối hợp nhịp nhàng của hệ cơ khi quay đầu

Bộ khung xương sẽ chỉ đứng yên nếu không có sự điều khiển từ hệ cơ. Vùng cổ của chúng ta được bao bọc bởi một mạng lưới cơ bắp phức tạp, hoạt động như những sợi dây cáp kéo-đẩy nhịp nhàng để tạo ra chuyển động.

Khi bạn muốn quay đầu sang phải, các cơ ở bên trái sẽ co lại để kéo đầu bạn xoay theo, trong khi các cơ ở bên phải sẽ giãn ra một cách có kiểm soát. Tương tự, một nhóm cơ khác ở phía trước sẽ giúp bạn gập cằm xuống, và nhóm cơ phía sau giúp bạn ngửa đầu ra. 

Sự phối hợp đồng bộ này được chỉ huy bởi hệ thần kinh, đảm bảo mọi cử động đều mượt mà và chính xác.

Hệ cơ phức tạp quanh cổ giúp kiểm soát mọi cử động gập, ngửa, xoay

Toàn bộ các chuyển động mà cổ có thể thực hiện

Nhờ sự kết hợp giữa xương và cơ, chiếc cổ của chúng ta có thể thực hiện bốn loại chuyển động chính, tạo nên sự linh hoạt đáng kinh ngạc.

>>> Khám phá thêm: Não bộ và bàn tay đã phối hợp ra sao để chúng ta có thể viết?

Vì sao chúng ta không thể quay đầu 360 độ?

Dù rất linh hoạt, sinh học cơ thể đã thiết lập những giới hạn an toàn để bảo vệ các cấu trúc quan trọng bên trong cổ, như tủy sống và các mạch máu. Chúng ta không thể quay đầu hoàn toàn một vòng là do sự giới hạn của các khớp xương, dây chằng (những sợi dây chằng giữ các đốt sống) và sự căng của các cơ.

Để bảo vệ "kỳ quan kỹ thuật" này, bạn nên:

  1. Giữ tư thế đúng: Khi ngồi làm việc hoặc dùng điện thoại, hãy giữ đầu thẳng hàng với cột sống, tránh cúi gập quá lâu.
  2. Tránh các chuyển động đột ngột: Các cử động giật mạnh có thể làm tổn thương cơ và dây chằng ở cổ.
  3. Thực hiện các bài tập nhẹ nhàng: Xoay và gập duỗi cổ một cách chậm rãi có thể giúp tăng cường sự linh hoạt và giảm căng thẳng.
Sinh học cơ thể cho thấy tầm quan trọng của việc bảo vệ cột sống cổ

>>> Cùng tìm hiểu: Cơ bắp đã tạo ra sức bật mạnh mẽ như thế nào để chúng ta có thể nhảy?

Chiếc cổ của bạn là một cấu trúc vừa mạnh mẽ vừa mỏng manh. Hiểu được vì sao chúng ta có thể quay đầu không chỉ thỏa mãn trí tò mò, mà còn giúp chúng ta biết cách trân trọng và bảo vệ nó. Hãy lắng nghe cơ thể và chăm sóc chiếc cổ của bạn mỗi ngày để nó luôn khỏe mạnh và linh hoạt.

>>> Khám phá thêm: Cột sống và cơ bắp đã giúp chúng ta có thể đứng thẳng ra sao?