Một cảm giác quen thuộc: ngứa ran trong mũi, mắt hơi cay lại, và rồi... "Hắt xì!". Cú hắt hơi đến bất ngờ và dường như không thể kiểm soát. Nhưng bạn có biết rằng, đằng sau "vụ nổ nhỏ" này là cả một cơ chế sinh học cơ thể phức tạp và cực kỳ hiệu quả không? Đừng bỏ lỡ cơ hội khám phá lý do vì sao chúng ta hắt hơi và những sự thật đáng kinh ngạc về nó ngay sau đây.

Hắt hơi là gì? Người vệ sĩ của hệ hô hấp

Về cơ bản, hắt hơi là một phản xạ phòng thủ mạnh mẽ của cơ thể. Hãy hình dung chiếc mũi của bạn giống như một bộ lọc không khí tinh vi cho hệ hô hấp.

Khi bộ lọc này phát hiện có những "vị khách không mời" như bụi bẩn, phấn hoa, vi rút, hoặc thậm chí là các chất gây dị ứng, nó sẽ kích hoạt "chế độ tự làm sạch" khẩn cấp.

Phản xạ hắt hơi chính là hành động bật chế độ làm sạch đó. Nó tạo ra một luồng không khí cực mạnh để tống khứ các chất kích thích ra khỏi đường mũi một cách nhanh chóng và hiệu quả, ngăn không cho chúng xâm nhập sâu hơn vào phổi.

>>> Khám phá kỹ hơn: Khám phá lý do khoa học thật sự vì sao chúng ta ho

Hành trình của một phản xạ hắt hơi diễn ra thế nào?

Toàn bộ quá trình từ lúc bạn cảm thấy nhột trong mũi cho đến khi hắt hơi chỉ diễn ra trong vài giây. Đó là một chuỗi phản ứng hoàn hảo được điều khiển bởi não bộ, có thể tóm tắt qua 4 bước chính.

Bước 1: Phát hiện "kẻ xâm nhập"

Các dây thần kinh siêu nhạy cảm trong niêm mạc mũi phát hiện ra các hạt lạ hoặc chất kích thích.

Bước 2: Gửi tín hiệu khẩn cấp

Ngay lập tức, một tín hiệu được gửi đến một khu vực đặc biệt trong não bộ gọi là "trung tâm hắt hơi".

Bước 3: Lấy đà và chuẩn bị

Não bộ ra lệnh cho cơ thể chuẩn bị: bạn hít một hơi thật sâu, nắp thanh quản và dây thanh âm đóng lại, và đặc biệt là mắt bạn sẽ tự động nhắm lại.

Bước 4: "Vụ nổ" giải phóng

Cơ hoành và các cơ ngực co thắt đột ngột, tạo ra một áp suất cực lớn. Áp suất này đẩy không khí bị nén bung ra khỏi mũi và miệng với tốc độ kinh hoàng, mang theo các chất kích thích.

>>> Khám phá kỹ hơn: Tìm hiểu lý do vì sao chúng ta cảm thấy khát nước

Vận tốc một cú hắt hơi nhanh đến mức nào?

Đây là một trong những sự thật đáng kinh ngạc nhất về phản xạ hắt hơi. Tốc độ của một cú hắt hơi có thể đạt tới 160 km/h, nhanh hơn cả tốc độ cho phép của một chiếc ô tô đang lao trên cao tốc!

Cùng với luồng khí tốc độ cao này, cơ thể có thể bắn ra khoảng 100.000 giọt dịch nhỏ chứa vi khuẩn và các hạt lạ. Điều này lý giải tại sao việc che miệng và mũi khi hắt hơi lại quan trọng đến vậy để ngăn ngừa lây lan mầm bệnh.

Tại sao chúng ta luôn nhắm mắt khi hắt hơi?

Bạn đã bao giờ thử mở mắt khi hắt hơi chưa? Gần như là không thể! Đây không phải là một sự trùng hợp ngẫu nhiên. Việc nhắm mắt là một phần không thể thiếu trong "lập trình" của phản xạ hắt hơi.

Khi não bộ ra lệnh cho các cơ bắp co lại để tạo ra cú hắt hơi, nó cũng đồng thời gửi tín hiệu yêu cầu cơ mí mắt phải siết chặt. Các nhà khoa học cho rằng đây là một cơ chế bảo vệ, giúp ngăn chặn hàng ngàn vi khuẩn và các hạt bị tống ra ngoài bay ngược vào mắt. 

Câu trả lời cho câu hỏi vì sao chúng ta hắt hơi nằm ở cơ chế phòng vệ tuyệt vời của cơ thể. Đó là một phản xạ mạnh mẽ, phức tạp và cần thiết để giữ cho đường thở của chúng ta luôn sạch sẽ và khỏe mạnh.  

>>> Tìm hiểu ngay: Tìm hiểu vì sao chúng ta lại bị sốt khi ốm