Những tin tức về các trận bão kỷ lục, đợt nắng nóng thiêu đốt hay lũ lụt lịch sử dường như ngày càng xuất hiện nhiều hơn. Đó chính là những biểu hiện của thời tiết cực đoan, một thách thức môi trường ngày càng hiện hữu. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của vấn đề và tại sao việc chuẩn bị ứng phó lại quan trọng đến vậy.
Thời tiết cực đoan là gì và bao gồm những hiện tượng nào?
Thời tiết cực đoan không đơn giản là một ngày quá nóng hay một trận mưa to. Theo các nhà khí hậu học, đây là những sự kiện nằm ngoài ngưỡng thông thường của khí hậu tại một khu vực, có khả năng gây ra những thiệt hại đáng kể.
Hãy tưởng tượng thời tiết như một dải phổ, với các hiện tượng phổ biến nằm ở giữa. Thời tiết cực đoan chính là những sự kiện nằm ở hai đầu của dải phổ đó. Các dạng phổ biến bao gồm:
- Sóng nhiệt & Rét đậm: Các đợt nhiệt độ cao hoặc thấp bất thường kéo dài nhiều ngày.
- Mưa lớn & Lũ lụt: Lượng mưa khổng lồ trút xuống trong thời gian ngắn, gây ngập úng và lũ quét.
- Hạn hán: Tình trạng thiếu hụt nước nghiêm trọng và kéo dài, ảnh hưởng đến nông nghiệp và sinh hoạt.
- Bão, lốc xoáy, cuồng phong: Những cơn bão có sức gió và cường độ mạnh hơn nhiều so với mức trung bình.
>>> Xem bài viết này: Lũ lụt ngày càng gia tăng: Hậu quả tất yếu của một hành tinh nóng lên.
Biến đổi khí hậu làm gia tăng thời tiết cực đoan?
Mối liên hệ giữa biến đổi khí hậu và sự gia tăng của thời tiết cực đoan đã được khoa học chứng minh rõ ràng. Việc Trái Đất nóng lên giống như "bơm thêm năng lượng" vào hệ thống khí quyển, khiến các hiện tượng thời tiết trở nên dữ dội hơn.
Hãy tưởng tượng bạn có một cặp xúc xắc. Thông thường, khả năng đổ ra mặt 6 chấm là có hạn. Nhưng biến đổi khí hậu giống như việc bạn "ăn gian" và thêm một vài mặt 6 chấm nữa vào viên xúc xắc.
Bạn vẫn có thể đổ ra các mặt khác, nhưng xác suất đổ ra mặt 6 (tượng trưng cho thời tiết cực đoan) đã tăng lên đáng kể.
Không khí ấm hơn giữ được nhiều hơi nước hơn, dẫn đến những trận mưa lớn hơn. Đại dương ấm hơn cung cấp thêm năng lượng cho những cơn bão mạnh hơn.
>>> Đừng bỏ lỡ: Hạn hán do khí hậu: Vì sao những vùng đất màu mỡ đang dần sa mạc hóa?
Tác động của thời tiết cực đoan đến sức khỏe con người
Những sự kiện này không chỉ tàn phá cơ sở vật chất mà còn gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng và đa dạng đến sức khỏe con người.
| Tác động trực tiếp | Tác động gián tiếp |
| Thương tích và tử vong: Do bão, lũ lụt, lốc xoáy gây ra. | Bệnh truyền nhiễm: Nguồn nước bị ô nhiễm sau lũ lụt có thể làm bùng phát các bệnh như tả, thương hàn. Nắng nóng kéo dài tạo điều kiện cho muỗi sinh sôi, làm tăng nguy cơ sốt xuất huyết. |
| Sốc nhiệt và hạ thân nhiệt: Do các đợt sóng nhiệt hoặc rét đậm rét hại. | Vấn đề sức khỏe tâm thần: Mất nhà cửa, tài sản và người thân do thiên tai có thể gây ra căng thẳng, lo âu và trầm cảm kéo dài. |
| Các vấn đề về hô hấp: Cháy rừng do hạn hán và nắng nóng tạo ra khói bụi ô nhiễm, gây hại cho phổi. | Suy dinh dưỡng: Hạn hán hoặc lũ lụt phá hủy mùa màng, gây mất an ninh lương thực. |
Thời tiết cực đoan là một thực tế không thể tránh khỏi trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Việc trang bị kiến thức, hiểu rõ các rủi ro và chủ động chuẩn bị các kế hoạch ứng phó không chỉ là trách nhiệm của chính phủ mà còn là của mỗi cá nhân, giúp bảo vệ an toàn cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
>>> Tìm hiểu ngay: Mực nước biển dâng: Khi nào các thành phố ven biển sẽ bị nhấn chìm?
