Chiếc áo bạn chỉ mặc vài lần rồi bỏ đi có thể đang bắt đầu một hành trình dài hàng trăm năm tại bãi rác. Đã đến lúc nhìn vào sự thật đằng sau những món đồ thời trang giá rẻ và tác động khổng lồ của chúng lên môi trường.
Hệ luỵ từ rác thải thời trang
Thời trang nhanh (fast fashion) vận hành giống như đồ ăn nhanh: sản xuất hàng loạt, giá rẻ, hợp xu hướng và khuyến khích tiêu dùng liên tục.
Mô hình này tuy đáp ứng nhu cầu của người mua nhưng lại tạo ra một gánh nặng khổng lồ cho hành tinh, dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng:
- Những "ngọn núi" quần áo khổng lồ: Mỗi năm, hàng chục triệu tấn quần áo bị vứt bỏ, chất thành đống tại các bãi chôn lấp. Phần lớn chúng được làm từ sợi tổng hợp không thể phân hủy sinh học, tồn tại hàng trăm năm và chiếm dụng diện tích đất đai quý giá.
- Cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên: Để sản xuất một chiếc áo thun cotton, người ta cần tới gần 3.000 lít nước. Trong khi đó, việc sản xuất polyester (một loại nhựa) tiêu tốn năng lượng hóa thạch và thải ra khí nhà kính, góp phần vào biến đổi khí hậu.
- Ô nhiễm nguồn nước và đất: Thuốc nhuộm vải chứa nhiều hóa chất độc hại như chì, asen. Khi được thải ra môi trường mà không qua xử lý, chúng ngấm vào nguồn nước và đất, gây hại cho hệ sinh thái và sức khỏe con người.
Vấn đề vi nhựa từ quần áo sợi tổng hợp bạn cần biết
Một trong những tác động âm thầm nhưng nguy hiểm nhất của rác thải thời trang chính là vi nhựa.
Đây là những hạt nhựa siêu nhỏ (kích thước dưới 5mm) được giải phóng từ quần áo làm từ sợi tổng hợp như polyester, nylon, acrylic trong mỗi lần giặt.
Hãy tưởng tượng những sợi vải siêu nhỏ này giống như "bụi vô hình". Chúng theo dòng nước thải từ máy giặt nhà bạn, đi ra sông, rồi đổ ra biển.
Tại đây, sinh vật biển nhầm tưởng chúng là thức ăn. Vi nhựa theo đó đi vào chuỗi thức ăn và có khả năng quay trở lại chính đĩa thức ăn của con người. Vấn đề này đang ngày càng trở nên báo động trên toàn cầu.
>>> Cùng tìm hiểu: Nhựa sinh học có thực sự tái chế được như chúng ta vẫn nghĩ?
Các giải pháp bền vững cho vấn đề rác thải thời trang
Giải quyết vấn nạn rác thải thời trang đòi hỏi sự chung tay từ cả người tiêu dùng lẫn ngành công nghiệp. May mắn là đã có nhiều giải pháp đầy hứa hẹn đang được phát triển và áp dụng, hướng tới một tương lai bền vững hơn.
Đối với người tiêu dùng:
- Tư duy "30 lần mặc": Trước khi mua một món đồ mới, hãy tự hỏi: "Mình có mặc nó ít nhất 30 lần không?". Điều này khuyến khích việc mua sắm có chủ đích hơn.
- Ưu tiên đồ cũ (secondhand): Mua sắm đồ đã qua sử dụng giúp kéo dài vòng đời của sản phẩm và giảm nhu cầu sản xuất mới.
- Sửa chữa và tái sử dụng: Thay vì vứt bỏ một chiếc áo bị rách nhỏ, hãy học cách sửa chữa hoặc biến tấu nó thành một món đồ mới (upcycling).
- Lựa chọn chất liệu thân thiện: Ưu tiên các loại vải tự nhiên, hữu cơ như cotton organic, linen, gai dầu, vốn dễ phân hủy và ít gây hại hơn.
Đối với ngành công nghiệp:
- Phát triển công nghệ tái chế vải: Các công nghệ mới đang cho phép "hồi sinh" quần áo cũ. Chúng tách sợi vải và tái chế chúng thành nguyên liệu để sản xuất quần áo mới, giảm sự phụ thuộc vào tài nguyên nguyên sinh.
- Áp dụng kinh tế tuần hoàn: Thay vì mô hình "sản xuất - sử dụng - vứt bỏ", ngành thời trang đang chuyển dịch sang kinh tế tuần hoàn: thiết kế sản phẩm bền hơn, dễ sửa chữa, và có thể tái chế sau khi sử dụng.
- Sản xuất theo yêu cầu: Một số thương hiệu đang áp dụng mô hình chỉ sản xuất khi có đơn đặt hàng, giúp loại bỏ hoàn toàn lượng hàng tồn kho và giảm thiểu lãng phí.
>>> Đọc để hiểu thêm: Tái chế vải: Cho quần áo cũ một cuộc đời mới thay vì ra bãi rác.
Thay đổi không đến từ những hành động vĩ mô, mà bắt đầu từ chính tủ đồ của bạn. Hãy trở thành người tiêu dùng thông thái, góp phần xây dựng một tương lai bền vững, nơi thời trang không còn là gánh nặng cho hành tinh.
>>> Đọc để hiểu thêm: Công nghệ tái chế nước thải thành nước sạch sinh hoạt.
