Hầu như ai trong chúng ta cũng từng trải qua cảm giác khó chịu khi một nốt mụn "không mời mà đến". Nhưng mụn không phải là một sự cố ngẫu nhiên. Đó là kết quả của một "cuộc chiến" sinh học phức tạp đang diễn ra ngay dưới bề mặt làn da của bạn. Hiểu rõ về "kẻ thù" này chính là bước đầu tiên để chăm sóc da hiệu quả.
Lỗ chân lông bị bít tắc như thế nào?
Để hiểu vì sao chúng ta bị nổi mụn, hãy bắt đầu từ nguyên nhân đầu tiên: lỗ chân lông. Mỗi lỗ chân lông trên da chứa một nang lông và các tuyến bã nhờn.
Hãy tưởng tượng tuyến bã nhờn là một nhà máy sản xuất dầu tí hon, có nhiệm vụ tiết ra chất nhờn (sebum) để giữ ẩm và bảo vệ da. Tuy nhiên, khi "nhà máy" này sản xuất quá nhiều dầu, lượng dầu thừa sẽ kết hợp với các tế bào da chết.
Hỗn hợp dính này tạo thành một cái nút, bịt kín miệng lỗ chân lông. Đây chính là khởi đầu của mụn đầu đen (nút bị oxy hóa) và mụn đầu trắng (nút vẫn đóng kín).
Vi khuẩn P. acnes và tác nhân gây viêm
Khi một lỗ chân lông bị tắc nghẽn, nó sẽ tạo ra một môi trường hoàn hảo cho một loại vi khuẩn có tên là Propionibacterium acnes (P. acnes). Loại vi khuẩn này vốn sống hòa bình trên da của chúng ta.
Tuy nhiên, trong một lỗ chân lông bị bịt kín, không có oxy và đầy bã nhờn, P. acnes sẽ có một "bữa tiệc" thịnh soạn. Chúng sinh sôi nảy nở một cách nhanh chóng. Hệ miễn dịch của cơ thể nhận ra sự phát triển quá mức này và cử "đội quân" bạch cầu đến để tiêu diệt.
Cuộc chiến giữa bạch cầu và vi khuẩn chính là nguyên nhân gây ra hiện tượng viêm: sưng, đỏ, nóng và hình thành mủ. Đây chính là cách một nốt mụn viêm, mụn mủ hay mụn bọc được hình thành.
>>> Đọc thêm tại đây: Báo động nhầm của hệ miễn dịch: Giải mã vì sao chúng ta lại bị dị ứng
Yếu tố sinh học cơ thể ảnh hưởng tới mụn
Vậy điều gì đã ra lệnh cho "nhà máy dầu" sản xuất quá mức ngay từ đầu? Hai "kẻ giật dây" chính là Hormone và căng thẳng.
- Hormone: Đặc biệt là Androgen (hormone sinh dục nam, có ở cả nam và nữ), có khả năng kích thích các tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn. Đây là lý do tại sao mụn thường bùng phát ở tuổi dậy thì, trong chu kỳ kinh nguyệt hoặc khi có sự thay đổi nội tiết tố.
- Căng thẳng (Stress): Khi bạn căng thẳng, cơ thể sẽ sản xuất nhiều hormone cortisol. Cortisol không chỉ làm tăng sản xuất dầu mà còn có thể làm trầm trọng thêm phản ứng viêm của cơ thể, khiến nốt mụn trở nên to và đau hơn.
>>> Khám phá kỹ hơn: Cuộc xâm lược của virus: Tìm hiểu lý do vì sao chúng ta lại bị cảm lạnh
Đây là một cơ chế phức tạp của sinh học cơ thể, cho thấy sức khỏe làn da và sức khỏe tinh thần có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.
Như vậy, quá trình hình thành mụn là một chuỗi phản ứng gồm 3 bước: tắc nghẽn, vi khuẩn và viêm, thường được kích hoạt bởi hormone và căng thẳng. Việc hiểu rõ vì sao chúng ta bị nổi mụn sẽ giúp bạn không còn quá lo lắng, thay vào đó là tìm ra những phương pháp chăm sóc da phù hợp để giữ cho "cuộc chiến" này luôn trong tầm kiểm soát.
>>> Xem chi tiết: Chữ ký độc nhất của cơ thể: Tìm hiểu vì sao chúng ta có dấu vân tay
