Từ cái chớp mắt, nụ cười cho đến những bước chạy nước rút, mọi hành động của chúng ta đều được thực hiện bởi một hệ thống đáng kinh ngạc. Đó chính là hệ cơ. Nhưng ngoài việc giúp chúng ta di chuyển, cơ bắp còn có những vai trò thầm lặng nào khác? Hãy cùng khám phá vì sao chúng ta có cơ bắp và tại sao chúng lại là cỗ máy sinh học không thể thiếu.
Cơ bắp tạo ra chuyển động của cơ thể thế nào?
Nguyên tắc cơ bản của cơ bắp là chúng chỉ có thể co lại (kéo) chứ không thể duỗi ra (đẩy). Để tạo ra chuyển động linh hoạt, chúng phải hoạt động theo từng cặp đối kháng.
Hãy tưởng tượng bạn đang gập cánh tay lại.
- Cơ nhị đầu (biceps) ở phía trước sẽ co lại, kéo xương cẳng tay lên trên.
- Cùng lúc đó, cơ tam đầu (triceps) ở phía sau sẽ thả lỏng để cho phép chuyển động diễn ra.
- Khi bạn duỗi thẳng tay, quá trình này diễn ra ngược lại: cơ tam đầu co lại và cơ nhị đầu thả lỏng.
Bên trong mỗi sợi cơ là hàng triệu sợi protein nhỏ gọi là actin và myosin. Khi nhận được tín hiệu từ não, các sợi này trượt lên nhau, khiến toàn bộ cơ co lại. Sự phối hợp nhịp nhàng của hàng trăm cặp cơ như vậy giúp chúng ta thực hiện mọi chuyển động phức tạp.
>>> Khám phá kỹ hơn: Bí mật của huyết sắc tố: Lời giải đáp khoa học vì sao máu lại có màu đỏ
Các loại cơ bắp trong cơ thể hoạt động ra sao?
Sinh học cơ thể phân loại cơ bắp thành ba nhóm chính, mỗi loại có một nhiệm vụ và cơ chế hoạt động riêng biệt. Việc hiểu rõ các loại cơ này giúp chúng ta biết vì sao chúng ta có cơ bắp với những chức năng đa dạng như vậy.
| Đặc điểm | Cơ Xương (Cơ Vân) | Cơ Trơn | Cơ Tim |
| Vị trí | Bám vào xương | Thành các cơ quan nội tạng (dạ dày, ruột, mạch máu) | Chỉ có ở trái tim |
| Điều khiển | Chủ động (Theo ý muốn) | Tự động (Không theo ý muốn) | Tự động |
| Chức năng | Tạo ra chuyển động, duy trì tư thế | Co bóp để đẩy thức ăn, điều hòa huyết áp | Co bóp để bơm máu đi khắp cơ thể |
| Hoạt động | Co nhanh, mạnh nhưng dễ mỏi | Co chậm, nhịp nhàng, không mỏi | Co bóp mạnh mẽ, nhịp nhàng, không ngừng nghỉ |
>>> Khám phá kỹ hơn: Ngôn ngữ của niềm vui: Khám phá lý do khoa học thật sự vì sao chúng ta cười
Vai trò của cơ bắp trong việc điều hòa thân nhiệt
Ngoài chức năng vận động, cơ bắp còn là "lò sưởi" cá nhân của cơ thể. Chúng giúp chúng ta duy trì nhiệt độ ổn định khoảng 37°C qua hai cơ chế chính:
- Sinh nhiệt từ hoạt động thông thường: Giống như động cơ xe máy, khi cơ bắp hoạt động, chúng đốt cháy năng lượng (từ glucose và chất béo) để tạo ra chuyển động. Quá trình này giải phóng một lượng nhiệt đáng kể như một sản phẩm phụ, giúp làm ấm cơ thể từ bên trong.
- Run rẩy khi bị lạnh: Khi bạn bị lạnh, não bộ sẽ gửi tín hiệu yêu cầu các cơ xương co và thả lỏng cực nhanh một cách không tự chủ. Hành động "run" này không tạo ra chuyển động hữu ích nào, nhưng mục đích duy nhất của nó là để các sợi protein trong cơ hoạt động và tạo ra thật nhiều nhiệt, giúp làm ấm cơ thể một cách cấp tốc.
Từ việc giúp trái tim đập đến việc giữ ấm cho chúng ta trong mùa đông, cơ bắp thực sự là một hệ thống đa năng và không thể thiếu. Hiểu rõ về chúng chính là bước đầu tiên để chúng ta biết cách trân trọng, luyện tập và nuôi dưỡng "cỗ máy" tuyệt vời này mỗi ngày.
>>> Nắm rõ thêm: Cơ chế làm mát tự nhiên: Tìm hiểu vì sao cơ thể chúng ta lại đổ mồ hôi
