Bạn đã bao giờ cảm nhận mặt đất rung chuyển và tự hỏi vì sao có động đất? Hiện tượng này không chỉ là bí ẩn của Trái Đất mà còn ảnh hưởng lớn đến cuộc sống. Bài viết này sẽ giải thích rõ ràng nguyên nhân gây động đất, giúp bạn hiểu và chuẩn bị tốt hơn. Đừng bỏ lỡ cơ hội khám phá!
Vì sao có động đất?
Động đất xảy ra khi các tấm kiến tạo trong vỏ Trái Đất dịch chuyển. Những tấm này, như những mảnh ghép khổng lồ, di chuyển chậm nhưng tạo áp lực lớn.
Khi áp lực vượt quá giới hạn, năng lượng giải phóng gây rung chấn. Địa chất học gọi đây là nguyên nhân chính của hầu hết các trận động đất.
Một số khu vực như Nhật Bản hay Indonesia thường xuyên có động đất do nằm trên “Vành đai lửa”. Đây là nơi các tấm kiến tạo giao nhau, tạo ra nhiều rung chấn.
Sóng địa chấn từ các va chạm này lan truyền, gây ra động đất liên tục. Những nơi này cần chuẩn bị kỹ lưỡng để giảm thiểu thiệt hại.
Nguyên nhân địa chất chính khiến có động đất
Động đất chủ yếu do ba nguyên nhân địa chất sau, được trình bày dưới dạng danh sách dễ hiểu:
- Va chạm tấm kiến tạo: Các tấm kiến tạo di chuyển, va chạm hoặc trượt qua nhau tạo ra năng lượng. Năng lượng này tích tụ trong thời gian dài và giải phóng dưới dạng sóng địa chấn. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của động đất lớn.
- Hoạt động núi lửa: Núi lửa phun trào hoặc magma di chuyển dưới lòng đất có thể gây rung chấn. Những trận động đất này thường nhỏ hơn nhưng vẫn đáng chú ý. Khu vực gần núi lửa hoạt động thường ghi nhận hiện tượng này.
- Đứt gãy địa chất: Các vết nứt trong vỏ Trái Đất, gọi là đứt gãy, có thể dịch chuyển đột ngột. Sự dịch chuyển này giải phóng năng lượng, gây ra động đất. Đứt gãy lớn như San Andreas ở Mỹ là ví dụ điển hình.
Ngoài nguyên nhân tự nhiên, con người cũng có thể gây động đất. Các hoạt động như khai thác mỏ, khoan dầu hoặc bơm nước ngầm có thể làm mất cân bằng vỏ Trái Đất. Những trận động đất này thường nhỏ nhưng vẫn có thể gây thiệt hại.
>>> Nắm rõ thêm: Tìm hiểu quy trình hình thành một cơn bão và vì sao chúng lại có mắt bão
Mức độ nguy hiểm của động đất
Khác với độ lớn, mức độ nguy hiểm hay cường độ chấn động (Intensity) mô tả mức độ rung lắc và thiệt hại thực tế tại một địa điểm cụ thể trên bề mặt. Cùng một trận động đất có độ lớn không đổi, nhưng mức độ nguy hiểm có thể rất khác nhau ở những nơi khác nhau.
Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ nguy hiểm của động đất
- Khoảng cách đến chấn tâm: Càng gần chấn tâm (điểm trên bề mặt ngay trên chấn tiêu), sự rung lắc càng mạnh.
- Đặc điểm nền đất: Nền đất yếu, mềm (như đất cát, đất bồi) sẽ khuếch đại sự rung động, gây thiệt hại nặng hơn so với nền đất cứng, vững chắc (như đá gốc).
- Chất lượng công trình xây dựng: Các tòa nhà được thiết kế theo tiêu chuẩn kháng chấn sẽ chịu đựng tốt hơn.
>>> Xem nội dung liên quan: Vì sao cầu vồng xuất hiện sau mưa? Giải thích hiện tượng quang học
Thang đo cường độ chấn động
Thang Mercalli (MMI): Đây là thang đo phổ biến, sử dụng chữ số La Mã (từ I đến XII) để mô tả những gì con người cảm nhận và thiệt hại quan sát được.
- Cấp I - III: Không cảm nhận được hoặc rất nhẹ, chỉ những người ở trạng thái yên tĩnh mới cảm nhận.
- Cấp IV - V: Nhiều người cảm nhận được, đồ vật treo có thể đu đưa, cửa sổ kêu lạch cạch.
- Cấp VI - VII: Mọi người đều cảm thấy, đồ đạc dịch chuyển, tường nhà có thể xuất hiện vết nứt nhẹ.
- Cấp VIII - IX: Thiệt hại đáng kể cho các công trình, tường sụp đổ, người khó đứng vững.
- Cấp X - XII: Phá hủy trên diện rộng, sụp đổ hầu hết các công trình, mặt đất bị nứt gãy, biến dạng nghiêm trọng.
Hãy thử tìm hiểu thêm về động đất để bảo vệ bản thân và gia đình! Hiện tượng này là lời nhắc nhở về sức mạnh của Trái Đất. Chia sẻ kiến thức này với bạn bè hoặc tham gia các khóa học về an toàn động đất để sẵn sàng trước mọi tình huống.
>>> Xem bài viết này: Vì sao nước đóng thành băng? Bao nhiêu độ thì nước chuyển thành băng
