Bạn đã bao giờ kinh ngạc trước cột “khói” khổng lồ từ núi lửa? Vì sao núi lửa phun khói và tạo nên những đám mây tro bụi cao hàng chục kilomet? Bài viết này sẽ giải mã hiện tượng địa chất học đầy ấn tượng này, từ thành phần “khói” đến tác động toàn cầu, khiến bạn không thể bỏ lỡ!
"Khói" núi lửa thực chất là gì?
Vì sao núi lửa phun khói? Thực chất, “khói” là hỗn hợp tro bụi, hơi nước và khí độc từ magma. Tro bụi là mảnh đá vụn, hơi nước hình thành từ phản ứng hóa học trong lòng núi lửa, còn khí như lưu huỳnh dioxide tạo mùi hắc.
- Tro bụi: Mảnh đá nhỏ, nhẹ, bay xa hàng trăm kilomet.
- Hơi nước: Chiếm phần lớn, tạo mây trắng dày đặc.
- Khí độc: Như CO2, SO2, gây nguy hiểm cho sức khỏe.
Áp suất tạo ra cột tro bụi của núi lửa
Cột tro bụi cao chót vót nhờ áp suất khổng lồ từ magma nóng chảy. Khi magma tích tụ, khí bên trong bị nén chặt, tạo áp suất mạnh như trong chai soda bị lắc. Khi “nắp” núi lửa bật mở, áp suất giải phóng, đẩy tro bụi lên cao. Thí nghiệm núi lửa với baking soda và giấm mô phỏng hiện tượng này.
- Magma: Đá nóng chảy chứa khí bị nén dưới lòng đất.
- Áp suất khí: Đẩy tro bụi lên tầng bình lưu, cao 10-20 km.
>>> Tìm hiểu ngay: Vì sao khói bay lên trên? Tại sao khói bay lên rồi lại tan biến?
Cột tro bụi núi lửa ảnh hưởng đến thời tiết toàn cầu và các chuyến bay ra sao?
Cột tro bụi không chỉ đẹp mắt mà còn tác động lớn đến môi trường và hàng không. Tro bụi che ánh sáng mặt trời, làm giảm nhiệt độ toàn cầu, như vụ phun trào Tambora 1815 gây “năm không mùa hè”. Trong hàng không, tro bụi làm hỏng động cơ máy bay, buộc hủy nhiều chuyến bay.
- Thời tiết: Tro bụi làm mát Trái Đất, ảnh hưởng mùa màng.
- Hàng không: Tro mịn gây nguy hiểm cho động cơ, gây gián đoạn bay.
- Hóa học: Khí SO2 tạo mưa axit, ảnh hưởng hệ sinh thái.
>>> Tìm hiểu ngay: Giải mã bí ẩn vì sao khói thường có màu xám và đôi khi lại màu đen
Vì sao núi lửa phun khói? Nhờ magma, áp suất và phản ứng hóa học tạo nên cột tro bụi kỳ vĩ. Hiện tượng này không chỉ đẹp mà còn ảnh hưởng thời tiết và cuộc sống. Bạn đã sẵn sàng thử thí nghiệm núi lửa tại nhà để khám phá địa chất học chưa? Hãy chia sẻ trải nghiệm nhé!
>>> Tham khảo thêm: Gió đã tạo ra những con sóng biển ngoài khơi đại dương như thế nào?
